Yönetimde Mushroom Teorisi

Bütün çalışanlarınızı belirsizlik ve karanlık içinde bırakın diye başlayan bir teoridir bu!

Nasıl ki mantarlara gübre verilip karanlıkta bırakılır ve kısa sürede ürün alınırsa; bu teoriye göre de; Mantar Yöneticisi çalışanlara iş ve gerekli araç gereci verir fakat hangi amaca neden hizmet ettiklerini söylemez. Onlardan sadece performans ve sonuç ister. Fakat onlarla kurumun stratejilerini, gelirini, giderini ve işin risklerini vs. paylaşmaz. Yönetici ile çalışanlar arasında bilgi asimetrisi vardır. İletişim kanalları kapalıdır.

Örneğin, bir yazılım firmasının büyük bütçeli (4-5 Trilyon) bir ihaleyi aldığını varsayalım. Yazılım şirketinde düşük ücretle çalışan (aylık 2-3 bin TL) Bilgisayar Mühendisleri ve Yazılımcılara istedikleri araç gereci vererek istenen yazılımı yapmaları talimatı verilir. Yazılımcılar işi hangi firma için yaptıklarını ve bu ihalenin kaç liraya alındığını bilmezler. Eğer bu kadar büyük bütçeli bir iş olduğunu bilseler; bu sefer kendileri büyük ihtimalle düşük ücrete çalışmayı kabul etmezler ya da etik olmayan yollardan ihaleyi veren firmayla temasa geçebilirler. İşte böyle durumlarda, Mantar Yöneticisi çalışanlara  bilgi vermez. Onlardan sadece sonuç / iş ister.

Neden Bazı Yöneticiler, Mantar Yöntemi Uygular?

Çalışanlara verilecek bilgi stratejik düzeydedir:

Örneğin, ünlü kola firması formülünü 3-5 kişi dışında kimseyle paylaşmıyor. En önemli nedeni ise; bu formül öğrenildiği takdirde aynı tatta birçok farklı marka ortaya çıkabilir. Benzer şekilde, Titanik gemisi buz dağına çarpmak üzereyken sadece çok az görevli bunu biliyordu. Bu bilgi herkesle paylaşılsaydı farklı sonuçlar (pozitif yahut negatif) olabilirdi.

Yönetici gücü ve bilgiyi tek merkezde tutarak çalışanların sorgulamasını ve eleştirmesini istemez:

Kurumlar  bazen ekonomik ya da yönetim konusunda ciddi krizler atlatıyor ya da süreçlerden geçiyor olabilir. Böyle dönemlerde alt kademelerle paylaşılacak bilgiler, kurumda dedikoduların yayılmasına, motivasyonun kaybolmasına ve krizin daha ağır atlatılmasına vesile olabilir. Bu nedenle bilgiler paylaşılmaz. Örneğin, batmak üzere olan bir fabrika da işçilere bunu söylerseniz, kuruma bağlı olmayan birçoğu işi bırakabilir. Ya da çalışanlara fabrikanın iş sağlığı açısından tehlikeli olduğunu söylerseniz size dava açabilirler. Bu ve benzeri kaygılardan dolayı yönetici astlarından bilgiyi saklar.

Hatırlatmakta fayda var;

Eğer bir berber hata yaparsa, bu yeni bir TARZ’dır…

Eğer bir şoför hata yaparsa, bu bir KAZA’dır…

Eğer bir doktor hata yaparsa, bu bir MÜDAHALE’dir…

Eğer bir mühendis hata yaparsa, bu yeni bir ATILIM’dır…

Eğer ebeveynler bir hata yaparsa, bu yeni bir KUŞAK’tır…

Eğer bir politikacı hata yaparsa, bu yeni bir HUKUK KURALI’dır…

Eğer bir bilim adamı hata yaparsa, bu yeni bir KEŞİF’tir…

Eğer bir terzi hata yaparsa, bu yeni bir MODA’dır…

Eğer bir öğretmen hata yaparsa, bu yeni bir TEORİ’dir…

Eğer bir patron hata yaparsa, bu BİZİM HATAMIZ’dır…

Ve eğer bir personel hata yaparsa, işte bu gerçek bir “HATA”dır.

Kaynak: Kılıç, T.,  Olgun, H. (2017), Mantar Yönetimi Yaklaşımı, Örgütsel Davranış Araştırmaları Dergisi
Cilt: 2, Sayı : 2, Yıl: 2017, Sayfa : 106-113 .